وب سایت فرهنگی مذهبی مهدی الامم

حضرت عباس علیه السلام

 حضرت عباس علیه السلام
زمان انتشار :
پنج شنبه 30 مهر 1394 | 19:42
در شب عاشورا، وقتي دشمن در مقابل كاروان امام حسين علیه السلام حاضر شد و درراس آنها عمربن سعد شروع به داد و فرياد كرد، امام حسين علیه السلام به حضرت عباس علیه السلام فرمود: ‌ برادر جان، جانم به فدايت، سوار مركب شو و نزد اين قوم برو و از ايشان سوال كن كه به چه منظور آمده اند و چه مي خواهند.

بسم الله الرحمن الرحیم
حضرت عباس علیه السلام

در سال 26 هجري قمري، حضرت عباس علیه السلام  پايه عرصه گيتي نهاد.

مادر گراميش فاطمه، دخت حزام بن خالد بن ربيعه بن عامر كلبي و كنيه اش (ام البنين) بود.
چند سال پس از شهادت حضرت فاطمه  سلام الله علیها بود، كه اميرالمومنين از برادرش عقيل، كه به اصل و نسب قبايل آگاه بود، درخواست كرد زني را از دودماني شجاع براي او خواستگاري كند و عقيل، فاطمه كلابيه (ام البنين) را براي آن حضرت خواستگاري كرد و ازدواج صورت گرفت.

اميرالمومنين علیه السلام  از اين بانوي گرامي، صاحب چهار پسر به نامهاي عباس، عثمان، جعفر و عبدالله شد.
عباس علیه السلام  ازبرادران ديگرش بزرگتر بود و هر چهار برادر به امام خويش، حسين علیه السلام  وفادار بودند و در روز عاشورا در راه آن امام جان خود را نثار كردند.
ارادت قلبي ام البنين  سلام الله علیها به خاندان پيامبر صلی الله علیه و آله وسلم آنقدر بود كه امام حسين علیه السلام  را از فرزندان خود بيشتر دوست مي داشت؛ بطوري كه وقتي به اين بانوي گرامي خبر شهادت چهار فرزندش را دادند فرمود:

مرا از حال حسين علیه السلام  باخبر سازيد و چون خبر شهادت امام حسين علیه السلام  به او داده شد، فرمود رگهاي قلبم گسسته شد، اولادم و هر چه زير اين آسمان كبود است، فداي امام حسين علیه السلام.

دوران كودكي حضرت ابوالفضل العباس علیه السلام

در روزهاى كودكى عباس، پدر گرانقدرش چون آيينه معرفت، ايمان، دانايى و كمال در مقابل او قرار داشت و گفتار الهى و رفتار آسمانى‏اش بر وى تاثير مى‏نهاد.

 او از دانش و بينش علىعلیه السلام  بهره مى‏برد. حضرت در باره تكامل و پويايى فرزندش فرمود:

 ان ولدى العباس زق العلم زقا.

 همانا فرزندم عباس در كودكى علم آموخت و به سان نوزاد كبوتر، كه از مادرش آب و غذا مى‏گيرد، از من معارف فرا گرفت.

در آغازين روزهايى كه الفاظ بر زبان وى جارى شد، امام علیه السلام  به فرزندش فرمود:

 بگو يك. عباس گفت: يك حضرت ادامه داد: بگو دو عباس خوددارى كرد و گفت: شرم مى‏كنم با زبانى كه خدا را به يگانگى خوانده ‏ام، دو بگويم
پرورش در آغوش امامت و دامان عصمت، شالوده ‏اى پاك و مبارك براى ايام نوجوانى و جوانى عباس فراهم كرد تا در آينده نخل بلند قامت استقامت و سنگربان حماسه و مردانگى باشد.

گاه كه على علیه السلام  با نگاه بصيرت‏ آميز خود آينده عباس را نظاره مى‏كرد، با لبختدى رضايت ‏آميز، سرشك غم از ديدگان جارى مى‏كرد و چون همسر مهربانش از علت گريه مى‏پرسيد، مى‏فرمود: دستان عباس در راه يارى حسين علیه السلام  قطع خواهد شد.

آنگاه از مقام و عظمت پور دلبندش نزد خداوند چنين خبر مى‏داد:

پروردگار متعال دو بال به او خواهد داد تا به سان عمويش جعفر بن ‏ابى‏طالب در بهشت پرواز كند.

محبت پدرى گاه على علیه السلام  را بر آن مى‏داشت تا پاره پيكرش را ببوسد، ببويد و با آداب و اخلاق اسلامى آشنا سازد.

از اينرو لحظه‏اى عباس را از خود دور نمى‏ساخت.

 فرزند پاكدل على علیه السلام  در مدت 14 سال و چهل و هفت روز، كه با پدر زيست، هميشه در حرب و محراب و غربت و وطن در كنار او حضور داشت
در ايام دشوار خلافت، لحظه ‏اى از وى جدا نشد و آنگاه كه در سال‏37 هجرى قمرى جنگ صفين پيش آمد، با آن كه حدود دوازده سال داشت، حماسه‏اى جاويد آفريد.

مقام علمي حضرت عباس علیه السلام

حضرت عباس علیه السلام  در خانه اي زاده شد كه جايگاه دانش و حكمت بود.

 آن جناب از محضر اميرمومنان علیه السلام  و امام حسن علیه السلام  و امام حسين علیه السلام  كسب فيض كردند و از مقام والاي علمي برخوردار شدند.

لذا از خاندان عصمت علیه السلام  در مورد حضرت عباس علیه السلام  نقل شده است كه فرموده اند: زق العلم زقا، يعني همان طور كه پرنده به جوجه خود مستقيماً غذا مي دهد، اهل بيت علیه السلام  نيز مستقيماً به آن حضرت علوم و اسرار را آموختند.
علامه محقق، شيخ عبدالله ممقاني، در كتاب نفيس تنقيح المقال، در مورد مقام علمي و معنوي ايشان گفته است: آن جناب از فرزندان فقيه و دانشمندان ائمه علیه السلام  و شخصيتي عادل، مورد اعتماد، با تقوا و پاك بود.

مقام حضرت عباس علیه السلام  نزد ائمه علیه السلام

اگر بخواهيم مقام و منزلت حضرت عباس علیه السلام  را از ديدگاه امامان معصوم علیه السلام  دريابيم، كافي است به سخنان آن بزرگوار درباره حضرت عباس علیه السلام  توجه كنيم.
در شب عاشورا، وقتي دشمن در مقابل كاروان امام حسين علیه السلام  حاضر شد و درراس آنها عمربن سعد شروع به داد و فرياد كرد، امام حسين علیه السلام به حضرت عباس علیه السلام فرمود:

‌ برادر جان، جانم به فدايت، سوار مركب شو و نزد اين قوم برو و از ايشان سوال كن كه به چه منظور آمده اند و چه مي خواهند.

در اين ماجرا دو نكته مهم وجود دارد يكي آنكه امام به حضرت عباس مي فرمايد:

من فدايت شوم.

 اين عبارت دلالت بر عظمت شخصيت عباس علیه السلام  دارد، زيرا امام معصوم العياذ بالله سخني بي مورد و گزاف نمي گويد و نكته دوم آنكه، حضرت به عنوان نماينده خود عباس علیه السلام  را به اردوي دشمن مي فرستد.

روز عاشورا هنگامي كه حضرت عباس علیه السلام  از ا سب بر روي زمين افتاد، امام حسين علیه السلام  فرمودند:‌الان انكسر ظهري و قلت حياتي.

 يعني (اكنون پشتم شكست و چاره ام كم شد). اين جمله بيانگر اهميت حضرت عباس علیه السلام  ونقش او در پشتيباني از امام حسين علیه السلام است.
امام زمان علیه السلام ، در قسمتي از زيارتنامه اي كه براي شهداي كربلا ايراد كردند، حضرت عباس علیه السلام را چنين مورد خطاب قرار مي دهند:

السلام علي ابي الفضل العباس بن اميرالمومنين المواسي اخاه بنفسه، الاخذ لغده من امسه، الفادي له،‌الوافي الساعي اليه بمائه، المقطوعه يداه لعن الله قاتله يزيد بن الرقاد الجهني و حكيم بن طفيل الطائي.

امام زين العابدين علیه السلام به عبيدالله بن عباس بن علي بن ابي طالب علیه السلام  نظر افكند و اشكش جاري شد.

 سپس فرمود:‌هيچ روزي بر رسول خدا علیه السلام سخت تر ازروز جنگ احد نبود، زيرا در آن روز عموي پيامبر، شير خدا و رسولش حمزه بن عبدالمطلب كشته شد و بعد از آن روز بر پيامبر هيچ روزي سخت از روز جنگ موته نبود، زيرا در آن روز پسر عموي پيامبر جعفر بن ابي طالب كشته شد سپس امام زين العابدين علیه السلام  فرمود:

 هيچ روزي همچون روز مصيبت حضرت امام حسين علیه السلام  نيست كه سي هزار تن در مقابل امام حسين علیه السلام  ايستادند و مي پنداشتند، كه از امت اسلام هستند و هر يك از آنها مي خواستند از طريق ريختن خون امام حسين علیه السلام  به نزد پروردگار مي انداخت و ايشان را موعظه مي فرمود و كار را تا آنجا كشاندند كه آن حضرت را از روي ظلم وجور و دشمني به شهادت رساندند.

آنگاه امام زين العابدين علیه السلام  فرمود:‌

 خداوند حضرت عباس علیه السلام  را رحمت كند كه به حق ايثار كرد و امتحان شد و جان خود را فداي برادرش كرد تا آنكه دو دستش قطع شد.

لذا خداوند عزوجل در عوض،‌ دو بال به او عطا كرد تا همراه ملائكه در بهشت پرواز كند، همان طور كه به جعفر بن ابي طالب علیه السلام  هم دو بال عطا فرمود و به تحقيق، حضرت عباس علیه السلام  نزد پروردگار مقام و منزلتي دارد كه روز قيامت همه شهدا به آن مقام و منزلت غبطه مي خورند.

ايثار و جانبازي، راز و رمز تعالي حضرت عباس علیه السلام

با توجه به رواياتي كه در شان حضرت عباس علیه السلام  از ائمه عليهم السلام رسيده و در آن به ايثار و فداكاري در راه امام خويش تصريح شده است، به روشني، فضيلت و مقام آن بزرگوار آشكار مي شود. حضرت عباس علیه السلام  فرزند كسي است كه آيه و من الناس يشري نفسه ابتغاء مرضات الله.

 بقره-207

در شانس نازل شد و از سلاله دودماني است كه اسوه ايثار و از خودگذشتگي بودند و سوره هل اتي، در شان ايثار ايشان نازل شده است.
فداكاري، ايثار و جانبازي در اسلام و مكتب اهل بيت عليهم السلام از جايگاه ويژه اي برخوردار است؛ به طوري كه اميرمومنان در جايي ايثار را برترين فضيلت اخلاقي مي داند.
در جايي ديگر، علي علیه السلام ايثار را بالاترين عبادت معرفي مي نمايد و در روايتي ديگر غايت و هدف تمام مكارم اخلاقي را ايثار و از خودگذشتگي مي داند.

علي علیه السلام در قسمتي از نامه خود به حارث همداني مي فرمايد:

 بدان كه برترين مومنان كسي است كه در گذشتن از جان و خانواده و مال خويش از ديگر مومنان برتر باشد.
حال در اينجا اين سوال مطرح مي شود كه، مگر ساير شهيدان از جان خود نگذشتند، پس چه چيزي حضرت عباس را از ساير شهيدان متمايز مي سازد؟

جواب اين است كه معرفت حضرت عباس علیه السلام  از همه شهيدان والاتر و اطاعتش از امام خويش، كاملتر بود.

براساس ديدگاه اسلام و مكتب اهل بيت علیه السلام آنچه اعمال نيك را از يكديگر متمايز مي سازد و ارزش اعمال را متفاوت مي كند، همان معرفت و بينش و نيت شخص است و كلام پيامبر اسلام صلی الله علیه و آله وسلم كه فرمود:
ضربه علي يوم الخندق افضل من عباده الثقلين شايد ناظر به اين معنا باشد.

در ضمن رواياتي كه در مورد ثواب و عقاب عمل به صورتهاي گوناگون و متفاوت نقل شده، به اين دليل است كه ثواب يا عذاب يك عمل معين، با توجه به معرفت و نيت عامل آن متفاوت مي شود.

 به عنوان مثال، ثواب زيارت امام رضا علیه السلام در روايتهاي معتبر به صور متفاوت نقل شده است و در بعضي روايات تصريح شده كه اين تفاوت ثواب، به دليل تفاوت در معرفت اشخاص است.
آري حضرت عباس علیه السلام  با كمال معرفت در راه دين و امام خويش جانبازي نمود و مراحل كمال و تعالي را طي كرد.

القاب تابناك حضرت ابوالفضل العباس علیه السلام

قمر ى‏هاشم 
بهره‏ مندى بسيار عباس از جمال و جلال و سيماى سپيد و زيبا و سيرت سبز و نورانى، زمينه ‏ساز اين لقب است.

باب الحوائج 
كريمى از دودمان كريمان كه چون حاجتمندى سوى او روى كند، خواسته‏ هايش را برآورده مى‏سازد.

طيار 
بيانگر مقام و عظمت‏ حضرت عباس علیه السلام  در فضاى عالم قدس و بهشت جاودان است.

الشهيد 
شهادت، كه نشان نمايان ابوالفضل علیه السلام است و در چهره حيات او درخشندگى بسيار دارد، زمينه ‏ساز اين لقب است.

سقا 
دلاورى عباس در صحنه هاى حيرت‏ آور آب‏رسانى به تشنگان، سبب اين لقب شد.

عبد صالح 
لقبى كه حضرت صادقعلیه السلام  در زيارت عموى گرانقدرش بدان اشاره دارد
السلام عليك ايها العبد الصالح.؟ سلام بر تو، اى بنده صالح خدا.

سپه سالار 
صاحب لواء يا سپه سالار لقب بزرگترين شخصيت نظامى است و عباس در روز عاشورا اين لقب را از آن خود ساخت.

پرچمدار و علمدار 
يادآور دلاوى و حفظ لشكر در برابر دشمن است.

علمدارى عباسعلیه السلام  اين لقب را برايش به ارمغان آورد.

ابوقربه صاحب مشك،عميد ياور دين خدا، سفير نماينده حجت ‏خدا، صابر شكيبا، محتسب به حساب خدا گذارنده تلاشها مواسى جانباز و مدافع حق، مستعجل تلاشگرى مهربان در برآوردن حاجات ديگران و ... از ديگر لقبهاى ابوالفضل است.

عباس بن علی

فرزند امير المؤمنين، برادر سيد الشهدا، فرمانده و پرچمدار سپاه امام حسين علیه السلام  در روز عاشورا .

عباس در لغت، به معناى شير بيشه، شيرى كه شيران از او بگريزند است.

مادرش «فاطمه كلابيه» بود كه بعدها با كنيه «ام البنين» شهرت يافت.

على علیه السلام پس ازشهادت فاطمه زهرا با ام البنين ازدواج كرد.

عباس، ثمره اين ازدواج بود.ولادتش را در(2)شعبان سال 26 هجرى در مدينه نوشته‏اند و بزرگترين فرزند ام البنين بود و اين چهارفرزند رشيد،همه در كربلا در ركاب امام حسين علیه السلام به شهادت رسيدند.

وقتى امير المؤمنين شهيد شد،عباس چهارده ساله بود و در كربلا 34 سال داشت.

كنيه‏اش « ابو الفضل» و« ابو فاضل» بود و از معروفترين لقبهايش، قمر بنى هاشم،سقاء،صاحب لواء الحسين،علمدار،ابو القربه،عبد صالح،باب الحوايج و...است.

عباس با لبابه، دختر عبيد الله بن عباس(پسر عموى پدرش)ازدواج كرد و از اين ازدواج،دو پسر به نامهاى عبيد الله و فضل يافت.بعضى دو پسر ديگر براى او به نامهاى محمد و قاسم ذكر كرده‏اند.

آن حضرت، قامتى رشيد، چهره‏اى زيبا و شجاعتى كم نظير داشت و به خاطر سيماى جذابش او را «قمر بنى هاشم» مى‏گفتند.

در حادثه كربلا،سمت پرچمدارى سپاه حسين

علیه السلام و سقايى خيمه‏هاى اطفال و اهل بيت امام را داشت و در ركاب برادر،غير از تهيه آب، نگهبانى خيمه‏ها و امور مربوط به آسايش و امنيت خاندان حسين علیه السلام نير بر عهده او بود و تا زنده بود،دودمان امامت،آسايش و امنيت داشتند.

روز عاشورا، سه برادر ديگر عباس پيش از او به شهادت رسيدند.

وقتى علمدار كربلا از امام حسينعلیه السلام اذن ميدان طلبيد حضرت از او خواست كه براى كودكان تشنه و خيمه‏ ها ى بى‏ آب، آب تهيه كند.

ابو الفضل علیه السلام به فرات رفت و مشك آب را پر كرد و در بازگشت به خيمه‏ها با سپاه دشمن كه فرات را در محاصره داشتند درگير شد و دستهايش قطع گرديد و به شهادت رسيد.

البته پيش از آن نيز چندين نوبت.همركاب با سيد الشهدا به ميدان رفته و با سپاه يزيد جنگيده بود. عباس، مظهر ايثار و وفادارى و گذشت بود.وقتى وارد فرات شد، با آنكه تشنه بود، اما بخاطر تشنگى برادرش حسين علیه السلام آب نخورد و خطاب به خويش چنين گفت:

يا نفس من بعد الحسين هونى‏

و بعده لا كنت ان تكونى‏

هذا الحسين وارد المنون‏

و تشربين بارد المعين‏

تالله ما هذا فعال دينى‏

و سوگند ياد كرد كه آب ننوشد.

 وقتى دست راستش قطع شد،اين رجز را مى‏خواند :

و الله ان قطعتموا يمينى‏

انى احامى ابدا عن دينى‏

و عن امام صادق اليقين‏

نجل النبى الطاهر الأمين‏

و چون دست چپش قطع شد،چنين گفت:

يا نفس لا تخشى من الكفار

و ابشرى برحمة الجبار

مع النبى السيد المختار

قد قطعوا ببغيهم يسارى‏

فاصلهم يا رب حر النار

شهادت عباس، براى امام حسين بسيار ناگوار و شكننده بود.

جمله پر سوز امام، وقتى كه به بالين عباس رسيد، اين بود:

«الآن انكسر ظهرى و قلت حيلتى و شمت بى عدوى».

 و پيكرش، كنار«نهر علقمه» ماند و سيد الشهدا به سوى خيمه آمد و شهادت او را به اهل بيت خبر داد.

هنگام دفن شهداى كربلا نيز،در همان محل دفن شد.از اين رو امروز حرم ابا الفضلعلیه السلام با حرم سيد الشهدا فاصله دارد.

مقام والاى عباس بن علىعلیه السلام بسيار است.تعابير بلندى كه در زيارتنامه اوست، گوياى آن است. اين زيارت كه از قول حضرت صادقعلیه السلام روايت شده،از جمله چنين دارد:

«السلام عليك ايها العبد الصالح المطيع لله و لرسوله و لأمير المؤمنين و الحسن و الحسين ...

اشهد الله انك مضيت على ما مضى به البدريون و المجاهدون فى سبيل الله المناصحون فى جهاد اعدائه المبالغون فى نصرة اوليائه الذابون عن أحبائه...»

 كه تأييد و تأكيدى بر مقام عبوديت و صلاح و طاعت او و نيز تداوم خط مجاهدان بدر و مبارزان با دشمن و ياوران اولياء خدا و مدافعان از دوستان خداست.

امام سجادعلیه السلام نيز سيماى درخشان عباس بن على را اينگونه ترسيم فرموده است:

«رحم الله عمى العباس فلقد آثر و ابلى و فدا اخاه بنفسه حتى قطعت يداه فابدله الله عز و جل بهما جناحين يطير بهما مع الملائكة فى الجنة كما جعل جعفر بن ابى طالب.و ان للعباس عند الله تبارك و تعالى منزلة يغبطه بها جميع الشهداء يوم القيامة».

كه در آن نيز مقام ايثار، گذشت، فداكارى، جانبازى، قطع شدن دستانش و يافتن بال پرواز در بهشت،همبال با جعفر طيار و فرشتگان مطرح است و اينكه:

عمويم عباس،نزد خداى متعال،مقامى دارد كه روز قيامت،همه شهيدان به آن غبطه مى‏خورند و رشك مى‏برند.

عباس يعنى تا شهادت يكه تازى‏                 عباس يعنى عشق،يعنى پاكبازى‏

عباس يعنى با شهيدان همنوازى‏                   عباس يعنى يك نيستان تكنوازى‏

عباس يعنى رنگ سرخ پرچم عشق‏        يعنى مسير سبز پر پيچ و خم عشق‏

جوشيدن بحر وفا،معناى عباس‏            لب تشنه رفتن تا خدا،معناى عباس

در زيارت ناحيه مقدسه نيز از زبان حضرت مهدى علیه السلام به او اينگونه سلام داده شده است:

«السلام على ابى الفضل العباس بن امير المؤمنين،المواسى اخاه بنفسه،الآخذ لغده من امسه،الفادى له،الواقى الساعى اليه بمائه،المقطوعة يداه...».

كربلا كعبه عشق است و من اندر احرام‏              شد در اين قبله عشاق،دو تا تقصيرم‏

دست من خورد به آبى كه نصيب تو نشد              چشم من داد از آن آب روان تصويرم‏

بايد اين ديده و اين دست دهم قربانى‏              تا كه تكميل شود حج من و تقديرم

  

جستجو
عضویت
اوقات شرعی

اوقات شرعی به افق کرمان

اذان صبح 04:24:24
طلوع خورشید 05:43:23
اذان ظهر 11:23:43
غروب خورشید 17:03:40
اذان مغرب 17:19:45
نظر سنجی
نظر شما در مورد وب سایت مهدی الامم چیست ؟