وب سایت فرهنگی مذهبی مهدی الامم

یتیمان

یتیمان
زمان انتشار :
چهارشنبه 9 مرداد 1392 | 00:52
یتیمان، بیش از دیگر مدد جویان مورد توجّه خدای سبحان اند و قرآن با تعبیرهایی گوناگون درباره آنانفرمود: ...

بسم الله الرحمن الرحیم

یتیمان، بیش از دیگر مدد جویان مورد توجّه خدای سبحان اند و قرآن با تعبیرهایی گوناگون درباره آنان فرمود:

پس تو نیز یتیم را خوارومغلوب مکن.

(سوره ضحی، آیه9)

به مال یتیم-جز به بهترین وجهی که برای او سودآورتر است- نزدیک نشوید.

( سوره انعام، آیه152؛ سوره اسراء، آیه34)

و از تو درباره یتیمان می پرسند. بگو اصلاح امور آنان [به گونه ای که برایشان سودمند باشد] نیکی است.

(سوره بقره، آیه220)

در روایات نیز روایات و رهنمود های فراوانی درباره یتیمان آمده است که در اینجا به برخی از آنان اشاره می شود.

یتیم نوازی

رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمود:

خدا بر نیکی به یتیمان به سبب جدایی آنان از پدرانشان ترغیب فرمود، پس هرکس از آنان حفاظت کند خدا از وی حفاظت می کند.

(التفسیرالمنسوب إلی الامام العسکری علیه السّلام ، ص338؛ بحارالنوار، ج72، ص51)

 امیرمومنان علیه السّلام هم فرمود:

خدا را خدارا درباره ی یتیمان درنظر داشته باشید، تا مبادا دهانشان از غذایتان محروم شود و در حضور شما تباه شود.

( الکافی، ج7، ص51)

رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمودند:

برترین  خانه های شما خانه ای است که درآن به یتیمی نیکی می شود و بدترین خانه های شما خانه ای است که در آن به یتیمی بدی می شود.

(مستدرک الوسایل،ج2، ص474)

یتیم نوازی پیامبر صلّی الله علیه و آله و سلّم

عبدالله بن جعفر می گوید: به یاد دارم هنگامی که رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم بر مادرم وارد شد تا خبر شهادت پدرم را به وی بدهد درحالی که به او می نگریستم او بر سر من و برادرم دست می کشید و اشک ها به گونه ای از چشمانش جاری بود که از محاسنش می چکید. سپس گفت:

خدایا! جعفر به پاداشی نیکو رسیده است. تو در میان فرزندانش جانشین او باش؛ نیکو تر از جانشینی تو در میان هر یک از بندگانت.

سپس فرمود:

ای اسماء! آیا به تو بشارت ندهم؟

گفت: آری، پدرو مادرم فدایت. فرمود:

خدای عزیز برای جعفر دوبال قرار داد تا با آن ها در بهشت پرواز کند.

( مسکن الفواد، ص106)

یتیم نوازی علی علیه السّلام

 امیرمومنان علیه السّلام شبی از کنار خانه زن تهی دستی گذشت که فرزندانی خردسال داشت و آنان از گرسنگی می گریستند و مادرشان آنان را سرگرم می کرد تا بخوابند. آن زن دیگی بر اجاق نهاده بود که در آن جز آب چیزی نبود، تا آن ها بپندارند که در دیگ غذایی در حال پختن است. امیرمومنان علیه السّلام از حال آن زن باخبر شد و با قنبر به سوی خانه خود رفت و ظرف کوچکی خرما و کیسه ای آرد و کمی روغن و برنج و نان برداشت و بردوش کشید. قنبر از حضرت خواست تا وی آن را بر دوش گیرد. امام علیه السّلام نپذیرفت. با رسیدن به خانه آن زن از او اجازه خواست و وارد شد، پس مقداری برنج و روغن در دیگ ریخت و پس از پختن آن ، برای کودکان در ظرف  غذا ریخت و به آنان فرمود: بخورید. پس از سیر شدن آنان، امام علیه السّلام بر دست و پای خود گرد اتاق می گشت و بع بع ( تقلید صدای حیوان) می کرد. کودکان با مشاهده این حالت، خندیدند.

 پس از خروج از خانه، قنبر پرسید: سرورم! امشب رفتاری شگفت آور از تو دیدم و راز برخی از آن را دانستم؛ ولی سبب گردش تو در خانه بر روی دست و پا و تقلید صدای بع بع حیوان را نفهمیدم!

امام علیه السّلام فرمود:

ای قنبر! چون وارد خانه شدم، کودکان از شدت گرسنگی می گریستند. دوست می داشتم وقتی از نزد آنان خارج می شوم ، آن ها از حال سیری بخندند و دلیل دیگری نداشت.

(کشف الیقین، ص115)

تربیت یتیم

امیر مؤمنان علیه السّلام فرمود:

یتیم را همانند کودک خود به ادب وادار .

(وسائل الشیعة، ج21، ص479)

سرپناه برای یتیم

امام باقر علیه السّلام فرمود:

چهار چیز در هر کس باشد خدا برای او خانه ای در بهشت بنا می کند: کسی که به یتیمی پناه دهد، به ضعیفی رحم کند، با پدر و مادرش مهربان باشد و با بردۀ خود مدارا کند ... .

(ثواب الاعمال، ص133)

حفظ مال یتیم و چگونگی آن

یتیمان را بیازمایید تا آنگاه که به حد ازدواج برسند. پس اگر در آنان بصیرتی یافتید که می توانند بر اساس آن در مصرف مال خردورزی کنند اموالشان را به آنان بدهید و آن را به اسراف (بی آنکه حق و حقوقی در آن داشته باشید) مخورید و مبادا از ترس اینکه چون بزرگ شوند شما را از تصرف در اموالشان باز دارند اینک فرصت را مغتنم شمرده و از آن بهره برداری کنید و اگر اموالشان را در تجارت به کار می برید، هر که توانگر است از گرفتن کارمزد خودداری کند و هر که بینواست به قدر متعارف از آن بخورد و هنگامی که اموالشان را به آنان بازمی گردانید بر آنان گواه بگیرید و خدا حساب رسی کافی است.

(سوره نساء، آیه 6)

امام صادق علیه السّلام فرمود:

پایان دوره یتیمی یتیم، بلوغ اوست که دوران قوت اوست و اگر جنابت حاصل شد و در وی رشدی احساس نشد و همچنان در سفاهت و ضعف بود سرپرست و ولی او باید دارایی وی را حفظ کند.

 (الکافی، ج7، ص68)

ابوبصیر گوید: از امام صادق علیه السّلام دربارۀ « مَن کان غَنِیَّاً فَلِیَستَعفِف...» پرسیدم. فرمود:

آیه درباره کسی است که خود را وقف زراعت یا دام یتیم کرده است و در این امور مشغول است، پس به گونه ای شایسته از مال یتیم صرف می کند؛ اما اگر پول نقد یتیم نزد او نهاده شد، حق هزینه کردن مال یتیم را ندارد.

(تفسیر العیاشی، ج1، ص248)

نکته:

زراعت و دام در این حدیث برای مثال است و امروزه باید گفت اگر یتیم مالک خودرو یا فروشگاه و مانند آن است که بدون کار، درآمدزا نخواهد بود، سرپرست وی به میزان کاری که برای دارایی یتیم انجام می دهد می تواند حق الزحمه بگیرد.

آثار یتیم نوازی

نرم دلی:

رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمود:

با یتیمان مردم مهربانی کنید، تا با یتیمان شما مهربانی شود.

(الأمالی، صدوق، ص94)

رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمود:

هر یک از شما به سنگ دلی خود پی برده است به یتیمی نزدیک شود و با وی مهربانی کند و بر سرش دست کشد؛ در این صورت قلبش به اذن خدا نرم شود، زیرا برای یتیم حقی است.

در حدیثی دیگر فرمود:

وی را بر سفره خود بنشاند و بر سرش دست کشد، تا قلبش نرم شود.

(الفقیه، ج1، ص188)

گرامی شدن:

رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمود:

هرکس یتیمان را گرامی داشت، خدا وی را گرامی خواهد داشت.

(بحارالانوار، ج72، ص12)

شایستگی بهشت:

رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمود:

هرگاه یتیم بگرید، عرش برای او بلرزد و پروردگار متعال می فرماید:

کیست آنکه بنده مرا  ـ که در کودکی پدر و مادرش را از او گرفته ام ـ به گریه در آورده؟ به عزت و جلالم سوگند کسی او را آرام نمی کند جز آن که بهشت را برای او واجب می کنم.

(ثواب الاعمال، ص200)

همچنین فرمود:

ای علی! هر کس با مال خود نیازهای یتیمی را برآورد تا او بی نیاز شود، البته بهشت بر او واجب می شود.

(الفقیه، ج4، ص372)

نیز فرمود:

هر کس یتیمی را به خانواده مسلمانی ضمیمه کند، تا بی نیاز گردد البته بهشت بر او واجب است.

(مشکاة الانوار، ص167)

برترین غرفه بهشت:

امام باقر علیه السّلام فرمود:

چهار چیز است که درهر یک از مؤمنان باشد خدا وی را در برترین درجه در غرفه ای برتر از همه غرفه ها در جایگاه بسیار شریف جای می دهد: کسی که یتیم را پناه دهد و به او توجه کند و برایش پدری مهربان باشد ...

(الأمالی، مفید، ص167)

پاداش تأمین یتیم:

رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمود:

هر کس سه یتیم را سرپرستی کند همانند کسی است که شب ها را عبادت کند و روزها را روزه بگیرد و مانند کسی است که هر روز شمشیرش در راه خدا از نیام بکشد و من و او همانند دو برادر در بهشت هستیم ... .

(کنزالاعمال، ج15، ص177)

پاداش مهرورزی به یتیم:

رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمود:

هر کس دست خود را از روی مهربانی بر سر یتیمی بکشد خدا در برابر هر تار مویی که دستش بر آن بگذرد برایش نیکی می نویسد و اگر او را گریان یافتی با لطف و مدارا، آرامش کن.

(بحارالانوار،ج79، ص80)

همچنین فرمود:

ای علی! هر کس از روی رحمت دستش را بر سر یتیمی بکشد خدای عزیز در برابر هر تار مویش در قیامت نوری به وی عطا کند.

(الفقیه، ج4، ص372)

کیفر یتیم آزاری

خدا در قرآن فرمود:

کسانی که دارایی یتیمان را به ناحق می خورند، جز این نیست که آتشی در شکم خود فرو می برند و دیری نمی گذرد که به آتش سوزان دوزخ می سوزند.

( سوره ی نساء آیه10)

رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمود:

چون به معراج برده شدم، گروهی را دیدم که آتش در شکمشان ریخته می  شد و از پشت آنان خارج می شد.

پرسیدم: ای جبرئیل! این ها کیان اند؟

فرمود: کسانی هستند که از روی ستم مال یتیم را خورده اند.

( وسائل الشیعة، ج17، ص248)

امام باقر علیه السّلام فرمود:

 به راستی خدا خوردن مال یتیم را به دو کیفر تهدید کرده است: کیفری در دنیا و کیفری در آخرت.

(الفقیه، ج3، ص565)

امام صادق علیه السّلام فرمود:

در کتاب علی علیه السّلام آمده است که کیفر خورنده مال یتیم در دنیا پس از وی به فرزندانش می رسد [ و این، اثر وضعی رفتار اوست که به فرزندانش می رسد] و وبال آن در آخرت دامنگیر خودش می شود.

(وسائل الشیعه، ج17، ص247)

سرپرستی یتیمان معنوی

پیامبر خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم فرمود:

سخت تر از یتیم جداشده از پدر، یتیمی است که از امامش جدا شده و توانایی دست یابی به وی را ندارد وحکم امامش را درباره مسائل دینی مورد ابتلا نمی داند. آگاه باشید هر فرد ناآگاه به شریعت ما که از دیدار ما محروم است، یتیمی است که در دامن عالمان شیعه جای دارد. آگاه باشید هرکس وی را هدایت و راهنمایی کند و شریعت ما را به وی بیاموزد، در مقام  رفیق أعلی با ما خواهد بود.

(سوره توبه، آیه60)

جستجو
عضویت
اوقات شرعی

اوقات شرعی به افق کرمان

اذان صبح 04:10:06
طلوع خورشید 05:28:43
اذان ظهر 11:30:48
غروب خورشید 17:32:27
اذان مغرب 17:48:15
نظر سنجی
نظر شما در مورد وب سایت مهدی الامم چیست ؟