وب سایت فرهنگی مذهبی مهدی الامم

شرح زيارت عاشورا(10)

شرح زيارت عاشورا(10)
زمان انتشار :
یکشنبه 19 آبان 1392 | 20:29
و اسئله ان يبلغني المقام المحمود لکم عند الله

بسم الله الرحمن الرحیم

و اسئله ان يبلغني المقام المحمود لکم عند الله

و ان يرزقني طلب ثارکم مع امام هدي ظاهر ناطق بالحق منکم

و باز از خدا درخواست دارم که مرا به مقام محمودي که براي شما نزد خدا است برساند و نصيبم کند که در رکاب امام زمانعجل الله تعلی فرجه

طلب خون و انتقام شما را با امامي که هادي و ظاهر شونده‏ ناطق به حق است بگيرم.

مقام محمود

در ادامه‏ اين فراز از زيارت، از خداوند سبحان، درخواست مي‏کنيم که «مقام محمود» را عنايت فرمايد؛ اما چون به هر مقامي که در شأن باشد، مقام محمود گفته مي‏شود، روشن است که منظور از مقام محمود در اين فراز از زيارت، فراتر از اين معنا است.

ابتدا مقام محمود را در سيماي حضرت رسول اکرم صلي الله عليه و آله و سلم به نظاره بنشينيم، که اوست اسوه‏ حسنه، براي مسلمانان.

در پيشگفتار کتاب «محمد صلي الله عليه و آله و سلم راز آفرينش» به نکات دقيقي اشاره شده، که در اين جا مناسب است براي خوانندگان ذکر کنيم:

مقام حضرت محمد صلي الله عليه و آله و سلم در فناء في الله و بقاء به حضرت حق سبحانه و تعالي به قدر رفيع و عالي است و داراي سعه و گنجايش و عموميت است، که تمام انبياء، زير نگين آن حضرت مي‏باشند.

سعه و احاطه و ظرفيت واسع نفس رسول الله به گونه‏اي است که همه پيامبران و صديقان و شهيدان و صالحان از همه‏ امت‏ها را نيازمند به اضافه‏ نور از نفس مقدس او نموده است و همه در اثر انتفاعي که از او مي‏برند، در برابر او حمد گويانند.

اين مقام، درجه و رتبه‏ اعتباري نيست، بلکه واقعيت و موجوديتي است که موهبة و اکتساباً خداوند به آن حضرت عنايت کرده است و اين همان رحمت واسعه‏ حق است.

خداوند در قرآن آن حضرت صلي الله عليه و آله و سلم را تجلي کامل رحمت واسعه خود مي‏داند:

و ما ارسلناک الا رحمة للعالمين

(اي پيامبر!) ما تو را نفرستاديم جز آن که براي جهانيان رحمت باشي.

از اين آيه استفاده مي‏شود که آن حضرت صلي الله عليه و آله و سلم، اشرف و افضل بر تمام مخلوقات مي‏باشد.

خداوند تبارک و تعالي، هر چيزي از اشياء عالم را مي‏آفريند و با ذات اقدس خود خلقت مي‏کند و مبدأ و معاد و تدبير امور هر چيزي را خود به ذات خود مي‏کند، ولي تمام اين‏ها را با رحمت خود انجام مي‏دهد و رسول الله صلي الله عليه و آله و سلم رحمت خداوند است، اين است که مي‏گوييم:

او تجلي اعظم و حجاب اقرب است، پس او افضل است.

خداوند «مقام محمود» را به او اعطا کرده است:

و من الليل فتهجد به نافلة لک عسي أن يبعثک ربک مقاما محمودا

(اي رسول ما!) پاسي از شب را به بيداري و شب زنده داري بگذار که اين تهجد و نماز شب از خصائص توست، اميد است که پروردگارت تو را به مقام محمود مبعوث گرداند.

اين اعطاء «مقام محمود»، به طور مطلق و بدون قيد و شرط به حضرت داده شده است؛ يعني خداوند به تو مقام محمود را از هر حامدي و نسبت به هر گونه حمدي اعطا کرده است؛ يعني هر گونه حمدي از هر حامدي به هر محمودي تعلق گيرد، آن حمد راجع به توست و آن مقام محمود از آن توست.

خداوند در مقام بيان عطيه‏ مطلقه که همان رحمت مطلقه است، در شأن و منزلت رسول خدا چنين مي‏فرمايد:

و لسوف يعطيک ربک فترضي

و پروردگارت به زودي آن قدر به تو عنايت کند، که راضي و خشنود گردي.

در تفسير آيه آمده است که معناي آيه اين است که به زودي آن قدر در دنيا، يا آخرت، خداوند به تو مي‏دهد که به سبب آن براي تو مقام رضا حاصل مي‏شود و يا رضايت تو بدان حاصل مي‏گردد.

بنابر همين جهت (معطي) داده شده به مقام شفاعت کبري تفسير شده است.

از امام صادق عليه‏السلام سؤال شده است که اميدوار کننده‏ترين آيات در قرآن کريم کدام است؟

آن حضرت فرمود:

رضا جدي صلي الله عليه و آله و سلم ان لا يبقي في النار موحد

رضايت جد من رسول الله صلي الله عليه و آله و سلم اين است که يک نفر شخص مؤمن موحد، در آتش باقي نماند.

يکي از روات به نام شريح بصري مي‏گويد: به حضرت باقر عليه‏السلام عرض کردم در قرآن کريم کدام آيه اميدوار کننده‏تر است؟

حضرت فرمود: قوم تو چه مي‏گويند؟

من عرض کردم: آيه‏

(قل يا عبادي الذين أسرفوا علي أنفسهم لا تفنطوا من رحمة الله)

اي بندگان من که اسراف به نفس خود نموده‏ايد (يعني عمرهاي خود را اسراف کرده‏ايد) از رحمت خدا نوميد نباشيد.

حضرت در پاسخ فرمود:

ليکن ما اهل بيت، اين را نمي‏گوييم.

عرض کردم: پس شما کدام آيه را (ارجي) اميدوار کننده‏تر مي‏دانيد؟

حضرت فرمود:

«و لسوف يعطيک ربک فترضي» فترضي الشفاعة والله الشفاعة والله الشفاعة

از آن جهت آيه‏ (يا عبادي الذين أسرفوا..) اميد بخش‏ترين آيه نيست که به دنبالش قيدهايي ذکر شده است، همانند امر به توبه، اسلام و پيروي از عمل صالح.

بنابراين، آيه دلالت مي‏کند که بنده‏ گناهکار اسراف کننده‏ بر نفس و جان خود، سزوار نيست از رحمت خدا مأيوس باشد.

البته با شرط توبه و اسلام و عمل صالح، چنين اميدي را مي‏تواند داشته باشد.

پس اين رحمت مطلقه نيست.

اما آيه‏ (و لسوف يعطيک ربک فترضي) بيان‏گر رحمت مطلق و عام است که خداوند به پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم که رحمة للعالمين است، بدون قيد وشرط عنايت کرده است و اين وعده‏اي است که نفس رسول الله به آن شاد و مسرور است.

و عده‏اي که به رسول الله صلي الله عليه و آله و سلم داده شده، به هيچ يک از مخلوقات ديگر داده نشده است، پس هم اعطاء خداوند مطلق است و هم رضاي رسول خدا مطلق است.

در نتيجه، آن چه را خداوند به رسول خود، در مقام امتنان عنايت نموده، بسي عظيم و بزرگ است و با (رحمة للعالمين) که بهترين تعبير است، بيان فرموده است.

لذا هر کسي به اندازه‏ فهم و ادراک خود مي‏توان از آن توشه برگيرد.

در کتاب نفيس «زيارت در پرتو ولايت» شرح زيارت پر فيض عاشورا، آمده است:

قرآن مجيد «مقام محمود» را به پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم اختصاص داه است. لذا هر کسي به اندازه‏ فهم و ادراک خود مي‏تواند از آن توشه برگيرد.

در کتاب نفيس «زيارت در پرتو ولايت» شرح زيارت پر فيض عاشورا، آمده است:

قرآن مجيد «مقام محمود» را به پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم اختصاص داده است. آن جا که مي‏فرمايد:

و من الليل فتهجد به نافلة لک عسي ان يبعثک ربک مقاما محمودا

و پاسي از شب را از خواب برخيز و قرآن و نماز بخوان. اين يک وظيفه‏ اضافي براي توست. اميد است پروردگارت تو را به مقامي در خور ستايش برساند.

بسا که «مقام محمود»، مقام حمد و ستايش پيامبر باشد که تمام خلائق او را مستوجب حمد بدانند و آن «مقام شفاعت کبري در قيامت» مي‏باشد.

بعضي از مفسرين هم به آن اشاره دارند و رواياتي از «شيعه» و «سني» نيز بر آن دلالت دارد.

از امام صادق عليه‏السلام در مورد شفاعت پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم سؤال شد. در پاسخ فرمود:

در روز قيامت لگامي از عرق (يا شبيه آن) به دهان مردم زده مي‏شود (اشاره به اين است که

آنقدر عرق مي‏ريزند که دهانشان پر از عرق مي‏گردد و قدرت تکلم از آن‏ها گرفته مي‏شود) پس مي‏گويند: برويم پيش آدم عليه‏السلام تا ما را شفاعت کند.

از آدم تقاضا مي‏کنند تا نزد خدا شفيع شود. در پاسخ مي‏گويد: من خطاکار بوده‏ام، پيش «نوح» برويد.

از نوح که تقاضا مي‏کنند، او هم به پيامبر بعد از خود ارجاع مي‏دهد تا اين که به حضرت عيسي مي‏رسد. و عيسي عليه‏السلام نيز مي‏فرمايد: بر شما باد که به محمد صلي الله عليه و آله و سلم و به جميع انبياء مراجعه کنيد.

آن‏گاه مردم خود را بر آن حضرت عرضه مي‏دارند و از ايشان تقاضاي شفاعت مي‏کنند.

حضرت مي‏فرمايد: با من بيائييد.

مردم به همراه ايشان به در بهشت مي‏روند و در مقابل «در رحمن» به سجده مي‏افتند و به مقداري که خدا مي‏خواهد، مکث مي‏کنند.

آن گاه خداوند مي‏فرمايد: سر خود را بالا بياور و شفاعت کن که شفاعت تو پذيرفته است و درخواست کن که به تو داده مي‏شود و اين است معناي آيه‏ شريفه (عسي ان يبعثک ربک مقاما محمودا)

پس چه مقام محمود آن درجه کمالي باشد که پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم آن را دارد به گونه‏اي که سزاوار حمد هر کس مي‏شود و چه مقام شفاعت کبري که هر دو خاص نبي مکرم اسلام است، در اين بخش از زيارت آن را درخواست مي‏کنيم.

همانطور که گفته شد مقام محمود از ويژگي‏هاي نبي مکرم اسلام است که در قيامت با شفاعت ظهور مي‏کند، پس چگونه ما خواهان اين مقام مي‏شويم؟

در سايه‏ دوستي و مودت اهل بيت عليهم‏السلام (که يکي از شرايط دوستي، مشاکل بودن با آن‏ها در عمل صالح است)، زمينه‏ رسيدن به درجات کمال و معنويت در انسان ايجاد مي‏شود.

يکي از اين درجات، قدرت شفاعت است که خداوند در آخرت به اهل ايمان (با حفظ مراتب شفاعت عطا مي‏کند.

حضرت امام رضا عليه‏السلام به يکي از دوستانشان به نام «شبيب» فرمود:

اگر مي‏خواهيد با ما در غرفه‏هاي بهشت با پيامبر ساکن شوي، بر قاتلان حسين لعنت کن.

و اين وعده، گوياي اين معنا است که شيعيان و دوستداران اهل بيت عليهم‏السلام در درجاتي با آن‏ها خواهند بود. بر همين اساس، در اين بخش از زيارت، از خداوند سبحان تقاضا داريم که ما را به درجه‏اي از «مقام محمود» نائل گرداند.

از محضر فقيه عالي مقام و استاد عالي رتبه‏

در اين جا، به نکاتي ارزشمند، از تقريرات دروس خارج آية الله العظمي حاج ميرزا محمد حسن احمدي فقيه يزدي دامت برکاته، که توسط نگارنده تنظيم شده، اشاره مي‏نماييم. ايشان مي‏فرمود:

از آيات شريف قرآن، اهميت اصل نماز، بويژه در شب کاملاً محرز است.

و من الليل فتهجد نافلة لک عسي أن يبعثک ربک مقاما محمودا

و بعضي از شب را بيدار و متهجد باش که تهجد و نماز شب خاص تو است، باشد که خدايت به مقام محمود مبعوث گرداند.

درباره‏ «مقام محمود» سخن بسيار است، ولي آن چه در آثار شرعي، بويژه در زيارت عاشورا تصريح شده، به عنوان يکي از درخواست‏هاي اصيل انساني از خداوند متعال مطرح شده است.

گرچه بعضي از اعاظم در مواضع گوناگون، آن را به «مقام شفاعت» تفسير کرده‏اند، ولي به عنوان يکي از اسماء الهي و سمت‏هاي خداوند متعال «يا الله المحمود في کل فعاله[أفعاله]» مطرح شده است؛ به اين معنا که تمام کارهاي حق متعال نيک و پسنديده است، گويي شفاعت هم، در شعاع آن اسم الهي است.

در بعضي از دعاها از آن جمله در کتاب اقبال در ضمن دعاهاي ماه مبارک رمضان، جمله‏هايي اين گونه مطرح شده است:

«يا الله المعبود المحمود في کل فعاله»

 «يا الله المحمود في کل فعاله[أفعاله]».

در کتاب شريف مصباح المتهجد، مرحوم شيخ طوسي قدس سره، اين چنين ذکر شده است:

«و وفقني لکل مقام محمود تحب أن تدعي فيه بأسمائک».

اين جمله نيز در شعاع احاطه‏ اسماء الهي طرح شده است. ظاهرا در بعضي از دعاها، راجع به مقام محمود حضرت رسول اکرم صلي الله عليه و آله و سلم اين چنين اشاره شده است:

و ابعثه المقام المحمود الذي يغبطه به الأولون و الاخرون يا أرحم الراحمين.

نام «احمد»، و نام «محمد» که صريحاً در قرآن آمده، از «حميد» که نام و سمت حق متعال است، اخذ شده، نيز گويا نام «محمود» با توجه به اين اشتقاق، به عنوان «مقام محمود»، بر آن حضرت اطلاق شده است.

از مجموع آن چه ذکر شد، و با توجه به مقام‏هاي ديگر، چنين برداشت مي‏شود که «مقام محمود» براي انسان، آن گونه مقامي است که تمام کارهاي او پسنديده و بر اساس آن چه خداوند متعال خواسته است، شخصيت انسان تحقق يافته باشد.

بر اين اساس مقام محمود يکي از مقام‏هاي انساني انسان به شمار مي‏رود. بديهي است در شعاع همين مقام، مقام شفاعت نيز از شخصيت‏هاي انساني محسوب مي‏شود که درجه‏ عالي و اعلاي آن، در انسان کامل علي الاطلاق يعني وجود نوراني حضرت احمد محمد که در مقام شفاعت محمود است، تجلي يافته است.

 

جستجو
عضویت
اوقات شرعی

اوقات شرعی به افق کرمان

اذان صبح 04:22:42
طلوع خورشید 05:41:29
اذان ظهر 11:24:15
غروب خورشید 17:06:38
اذان مغرب 17:22:39
نظر سنجی
نظر شما در مورد وب سایت مهدی الامم چیست ؟