وب سایت فرهنگی مذهبی مهدی الامم

امام جواد علیه السلام زندگانيِ کوتاه و خدماتِ بزرگ

امام جواد علیه السلام  زندگانيِ کوتاه و خدماتِ بزرگ
زمان انتشار :
سه شنبه 31 تیر 1399 | 23:05
امام نهم شیعیان، نامش «محمّد»، کنيه اش «ابو جعفر» و معروف ‏ترين القاب او «تقيّ» و «جواد» است....

بسم الله الرحمن الرحیم

 

امام جواد علیه السلام  زندگانيِ کوتاه و خدماتِ بزرگ

امام نهم شیعیان، نامش «محمّد»، کنيه اش «ابو جعفر» و معروف ‏ترين القاب او «تقيّ» و «جواد» است.

آن بزرگوار در ماه مبارک رمضان سال ۱۹۵ هجري قمري در شهر «مدينه منوّره» ديده به جهان گشود.
پدر بزرگوار آن حضرت «امام عليّ بن موسي الرضا عليهما السلام» امام هشتم شيعيان مي باشند.

نام مادر ايشان «سَبيکه» بود که از خاندان «ماريه قِبطيه» همسر پيامبراکرم صلی الله علیه و آله و سلم به شمار مي رفت و از نظر فضائل اخلاقي در درجه والايي قرار داشت و برترين زنان زمان خود بود؛ به طوري که امام رضا عليه السلام از او به عنوان بانويي منزه و پاک دامن و با فضيلت ياد مي کرد.

 ضمن عرض تسلیت شهادت اين امام عزيز، به پيش گاه امام عصرعجل الله تعالی فرجه و شریف، مراجع عظام تقليد وعموم شيعيان و پيروان اهل بيت علیه السلام در سراسر جهان، توجّه علاقه مندان را به نوشتار کوتاهي در باره زندگاني کوتاه، دلائل شناخت کمتر ایشان، فضائل و ميراث ماندگار آن حضرت جلب مي کنم.

۱- ولادت امام جوادعلیه السلام
امام نهم که نامش «محمد»، کنیه اش «ابو جعفر» و معروف‏ترین القاب او «تقی» و «جواد» است، در ماه رمضان سال ۱۹۵ هجری قمری در شهر«مدینه» دیده به جهان گشود.

پدر آن حضرت «امام علیّ بن موسی الرضا علیهما السلام» امام هشتم شیعیان بود.

مادر او نیز «سبیکه» نام داشت که از خاندان «ماریه قبطیه» همسر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به شمار می رفت و از نظر فضائل اخلاقی در درجه والایی قرار داشت و برترین زنان زمان خود بود؛ به طوری که امام رضا علیه السلام از او به عنوان بانویی منزه و پاک دامن و با فضیلت یاد می کرد.

۲- دليل شناخت کمتر نسبت به امام جواد علیه السلام
امام جواد علیه السلام به دو دليل، در بين مردم نسبت به ديگر امامان کمتر شناخته شده است:
الف) کوتاه بودن عمر آن حضرت:
بنابر آن چه در تاريخ آمده است، امام جواد  علیه السلام در سن ۲۵ سالگي به شهادت رسيد.

لذا کوتاه بودن عمر حضرت جواد  علیه السلام يکي از دلايلي است که مي توانيم بگوييم که امام جواد  علیه السلام نسبت به سائر ائمه  علیه السلام که از عمر بيشتري برخورد بودند، کمتر در بين مردم مطرح شده است. اما در واقع مطابق آن چه در منابع حديثي شيعه آمده، ما در مورد امام جواد  علیه السلام کم معارف نداريم، يعني دانستني ها و مطالب زيادي داريم که متاسفانه اين ها کمتر در ميان شيعه مطرح شده است. اگر محققين و اهل تحقيق بتوانند در اين زمينه ميراث فرهنگي و علمي زندگي دوران امام جواد  علیه السلام را براي مردم تشريح و مطرح کنند، شايد بتوان گفت که آنچه که در مورد امام نهم حضرت جواد  علیه السلام وجود دارد، نسبت به سائرائمه  علیه السلام کمتر نيست.
ب) شرايط خاص دوران امام علیه السلام:
امام جواد علیه السلام در دوره و برهه خاصي از تاريخ زندگي مي کردند که با پيچيدگي ها و مسائلي روبه رو شد که اين موارد در زندگاني سائر امامان شيعه  علیه السلام کمتر وجود داشت.

امام علیه السلام در دوران حکومت «مأمون» و «معتصم» عباسي زندگي کردند.

 در اين دوران حکومت عباسيان در افول قرار گرفته بود که با مرگ مأمون عباسي و قدرت گرفتن معتصم، رو به نزول بيشتر گراييد.

 زماني که يک حاکم قدرتمند در در جامعه زندگي مي کند بر روي تمام مسائل آن زمان تاثير دارد؛ مانند وقتي که «يزيد» به حکومت رسيد و امام حسين علیه السلام در برابر او قيام کرد و آن حادثه مهم اتفاق افتاد و نقطه اوجي شد که در زمان ساير ائمه و امامان معصوم  علیه السلام وجود ندارد.

۳- ويژگي هاي اخلاقي و علمي امام جواد الائمة علیه السلام
الف- اخلاق حسنه:
حضرت جواد الائمه  علیه السلام مانند دیگر پیشوایان معصوم  علیه السلام اين ويژگي را از جدّ بزرگوارشان پيامبر مکرم، حضرت محمّد بن عبدالله  صلی الله علیه و آله و سلم به ارث بردند. در قرآن هم تأکيد شده که مسلمانان از اخلاق پيامبر  صلی الله علیه و آله و سلم الگو و سرمشق بگيريد، يعني به مسلمانان توصيه شده است که در رفتار و زندگي خودشان در تمام مراحل بايد از پيامبر الگو بگيرند. فرزندان پيامبر  صلی الله علیه و آله و سلم و اهل بيت  علیه السلام مانند پيامبر بزرگوار  صلی الله علیه و آله و سلم متّصف و متخلّق به آن اخلاق نيکو و حسنه هستند.
ب- علم فراوان:
يکي از ويژگي هاي ديگر امام جواد  علیه السلام علم فراوان و وسيع ايشان است؛ چنانچه پدران بزرگوارشان هم اين علم وسيع (علم لدنّي) را داشتند و به معناي واقعي کلمه عالم بودند. اين امر در مناظراتي که ايشان انجام دادند و چند نمونه آن وجود دارد قابل مشاهده است. ما شيعيان معتقد هستيم که اين علم از طريق اجدادشان منتقل شده و به قدرت الهي، علم پيامبر  صلی الله علیه و آله و سلم به امام عليّ بن ابي طالب  علیه السلام و نسل به نسل تا منجي جهان بشريت حضرت بقية الله الأعظم، حضرت مهدي  عجل الله تعالی فرجه و شریف  منتقل شده و اين علم لَدُنيّ که خداوند در اختيار اين الگوهاي بشريت گذاشته در نزد امام جواد  علیه السلام هم بوده است.
ج- تقوا و پارسايي:
امام جواد  علیه السلام مانند همه امامان شيعه علیه السلام، الگوي کامل تقوا و پارسايي و نمونه بارز عبادت، بندگي و سجده هاي طولاني براي خداوند و انسان های کامل بودند.
د- ادب و گشاده رويي با دوست و دشمن:
امام جواد  علیه السلام با همگان با ادب و احترام برخورد مي کردند. اين امر باعث جذب مخالفان و دشمنان امام به سوي ايشان مي شد.

سازش و نرم خويي با دوستان و شيعيان نيز از صفات ايشان است.
و- حرّيت و آزادگي:
البته همه ائمه اهل بيت  علیه السلام از اين ويژگي برخوردار بودند.

آن بزرگ واران هيچ گاه تسليم ظلم و ستم نمي شدند و حاضر بودند در اين راه تمام سختي ها را تحمل کنند.

اين ويژگي الگويي براي ماست که در هيچ زماني ظلم و ستم را قبول نکنيم و با آزادگي، اعتقادات و مباني خودمان را مطرح کنيم و تسليم فتنه ها و توطئه هاي دشمنان قسم خورده اسلام و مخالفان نشويم.

 در اين زمان که حمله به مقدسات مسلمانان از سوي آمريکائي ها، صهيونيست ها و عوامل فريب خورده آنان با چاپ و نشر کاريکاتورها و فيلم ها شروع شده، مسلمانان و به ويژه پيروان واقعي اهل بيت علیه السلام مي بايست با وحدت و يک پارچگي خاص با حضور در صحنه و راه پيمائي ها و تظاهرات به مبارزه با استکبار جهاني برخيزند که همين کار هم کرده و مي کنند.

۴- کرامات مهم در زندگي حضرت جواد علیه السلام
الف- تولد حضرت علیه السلام:
تولد امام جواد علیه السلام که در اواخرعمرامام رضا علیه السلام رخ داد يک کرامت الهي بود؛ آن چنان که امام رضا علیه السلام بارها از حضرت جواد علیه السلام به عنوان مولودي پرخير و برکت ياد مي کرد.

«ابو يحياي صنعاني» مي گويد: روزي در محضر امام رضا عليه السلام ، فرزندش ابو جعفر را که خردسال بود، آوردند.

امام فرمود: اين مولودي است که براي شيعيان ما، با برکت تر از او زاده نشده است.

 دو تن از شيعيان به نام «ابن اسباط» و «عبّاد بن اسماعيل» هم مي گويند: در محضر امام رضا عليه السلام بوديم که ابو جعفر را آوردند، عرض کرديم: اين همان مولود پرخير و برکت است؟ حضرت فرمود: آري، اين همان مولودي است که در اسلام بابرکت تر از او زاده نشده است.
دليل اين خير و برکت و کرامت خاصّ اين بود که عصر امام رضا  علیه السلام عصر ويژه اي بوده و تعيين جانشين و معرفي امام بعدي، با مشکلاتي روبرو شده بود که در عصر امامان قبلي، بي سابقه بود؛ زيرا از يک سو پس از شهادت امام کاظم  علیه السلام گروهي که به «واقفيه» معروف شدند، براساس انگيزه هاي مادي، امامت حضرت رضا علیه السلام را انکار کردند و از سوي ديگر امام رضا  علیه السلام تا حدود چهل و هفت سالگي داراي فرزند نشده بود و چون احاديث رسيده از پيامبر صلی الله علیه و آله و سلم حاکي بود که امامان دوازده نفرند که نه نفر آنان از نسل امام حسينعلیه السلام خواهند بود، فقدان فرزند براي امام رضا علیه السلام هم امامت خود آن حضرت، و هم تداوم امامت را زير سؤال مي برد و واقفيه اين موضوع را دست آويز قرار داده امامت حضرت رضا  علیه السلام را انکار مي کردند!. گواه اين معنا، اعتراض «حسين بن قياما واسطي» از سران «واقفيه» بود که طي نامه اي به امام رضا  علیه السلام او را متهم به عقيمي کرد و نوشت:

چگونه ممکن است امام باشي در صورتي که فرزندي نداري؟!

 امام  علیه السلام هم در پاسخ نوشت:

 از کجا مي داني که من داراي فرزندي نخواهم بود، سوگند به خدا بيش از چند روز نمي گذرد که خداوند پسري به من عطا مي کند که حق را از باطل جدا مي کند.
ب- امامت حضرت علیه السلام در کودکي:
اين که امامت به قدرت الهي به يک نوجوان هشت ساله که هنوز به سن بلوغ نرسيده است منتقل شد يک کرامت مهم بود؛ آن چنان که پيش از اين، نبوت به حضرت عيسي  علیه السلام در نوزادي داده شده بود.
ج- مناظرات علمي حضرت جواد علیه السلام:
مناظراتي که امام  علیه السلام با دانشمندان فرقه ها و مذاهب مختلف در اين دوره دارد، بسيار مهم است. اين که چگونه يک نوجوان مي تواند در مناظرات و بحث هاي مختلف اسلامي و فکري با دانشمندان آن زمان، آنان را مغلوب کند، هم کرامتي بزرگ و هم علامتي بر حقانيت امامت ايشان بود.

۵- میراث علمی و شاگردان امام جواد علیه السلام
امام جواد  علیه السلام با وجود کوتاهي دوران حيات و امامت، شاگردان بزرگي را تربيت مي کنند؛ امثال «حضرت عبدالعظيم حسني»، «علي بن مهزيار اهوازي»، «فضل بن شاذان نيشابوري»، «محمد بن سنان زاهري»، «ابو نصر بزنطي کوفي» و «دعبل خزاعي» از شاگردان آن حضرت هستند که نزد ايشان، رشد علمي يافته و تربيت شدند و يا از آن حضرت علیه السلام حديث نقل کردند.
روايان احاديث جواد الائمه علیه السلام تنها محدثان شيعه نبودند؛ بلکه علماء و دانش مندان اهل تسنن نيز معارف و حقايقي از اسلام را از آن حضرت نقل کرده‏اند.

به عنوان نمونه «خطيب بغدادي‏» احاديثي با سند خود از آن حضرت نقل کرده است. هم چنين «حافظ عبدالعزيز بن اخضر جنابذي‏» در کتاب معالم العترة الطاهرة و مؤلفاني مانند «ابو بکر احمد بن ثابت»، «ابو اسحاق ثعلبي» و «محمد بن مندة بن مهربذ» در کتب تاريخ و تفسير خويش رواياتي از آن حضرت نقل کرده‏اند.

۶- شهادت امام جواد علیه السلام
مأمون خلیفه عباسی که چون سایر خلفای بنی ‌عباس از نفوذ باطنی امامان معصوم  علیه السلام در بین مردم هراس داشت سعی کرد، ابن الرضا  علیه السلام را تحت مراقبت خاص خویش قرار دهد که یکی از حیله‌های وی برای این کار، ازدواج دخترش با امام جوادعلیه السلام بود.

 لذا دختر خویش «امّ الفضل» را به ازدواج حضرت آن حضرت در آورد تا مراقبی دائمی و از درون خانه، بر امام گمارده باشد.
دلیل دیگری که مأمون دختر خود را به ازدواج امام در آورد، کشاندن امام به سمت خود بود؛ چرا که تصور می کرد امام با این وصلت مجذوب مادیات و جاه و مقام شده!، قداست وی خدشه دار و از راه اصلی منحرف، شیعیان متفرق شده و حکومت عباسیان قوی می شود!.
از طرف دیگر، مأمون هم چنین می خواست با این وصلت علویان را از اعتراض و قیام بر ضد حکومت باز داشته، خود را دوست دار و علاقه مند به آنان نشان دهد.
امام جواد  علیه السلام نیز که مانند سائر امامان معصوم  علیه السلام از آینده اطلاع داشتند و هیچ کاری را بدون آگاهی انجام نمی دادند بخوبی از دسیسه های مأمون آگاه بود و به وصلت با دختر وی رضایت داد. یکی از دلایل پذیرش این وصلت از سوی امام، حفظ شیعیان از دسیسه های کینه توزانه مأمون حفظ بود .
لذا امام علیه السلام اگرچه تن به این ازدواج داد، اما شواهد تاریخی گواه این حقیقت است که مأمون نتوانست به حیله‏های از پیش تعیین شده خود دست یابد.
امام جواد علیه السلام تا پایان خلافت مأمون در مدینه ساکن بود و پس از مرگ مأمون به دستور معتصم عباسی و در سال ۲۲۰ هجری قمری، به همراه همسرش امّ الفضل به بغداد رفت.

ایشان در ماه ذی القعده سال ۲۲۰ هجری قمری، با دستور معتصم عباسی مسموم و در بیست و نهم ماه ذی القعده به شهادت رسید.
سلام الله علیه یوم وُلد و یوم استشهد و یوم یُبعث حیّا.


۷- معرفي منابع در باره امام جواد علیه السلام
در باره تاريخ اهل بيت عصمت و طهارت علیه السلام عموماً و امام جواد  علیه السلام خصوصاً کتاب هاي فراواني منتشر شده است که هم به صورت تشريحي و هم توصيفي در اين مورد بحث کرده اند.

مانند کتاب معجم ما کُتب عن الرسول صلی الله علیه و آله و سلم و اهل بيته  علیه السلام اثر«عبد الجبار الرفاعي» که در واقع يک دايرة المعارف بزرگ و در ۱۰ جلد چاپ شده است.
کتاب الذريعة الي تصانيف الشيعة تأليف مرحوم آغا بزرگ تهراني  رحمه الله علیه و سائر کتب رجالي و حديثي و تاريخي بزرگان شيعه مانند شيخ کليني رحمه الله علیه شيخ مفيد  رحمه الله علیه شيخ صدوق  رحمه الله علیه علامه برقي رحمه الله علیه وشيخ طوسي رحمه الله علیه هم مملوّ است از آثار مختلف که اهل علم و نخبگان با آن ها آشنا هستند.
 
به غير از اين منابع، کتاب هاي زير را نيز مي توان معرفي کرد:

بدیهی است معرفی این منابع به معنای تأیید کامل همه مطالب آنها نمی باشد.
-
پيشوايان هدايت؛ جواد الائمة، حضرت امام محمد تقي علیه السلام

 تأليف: مجمع جهاني اهل بيت علیه السلام ترجمه: اداره ترجمه مجمع جهاني اهل بيت علیه السلام

قم: انتشارات مجمع جهاني اهل بيت  علیه السلام وزيري، ۳۸۵
امام جواد (ع)، گروه نويسندگان مؤسسة البلاغ، ترجمه: محمود شريفي، تهران، سازمان تبليغات اسلامي، ۱۳۶۸، جيبي، ۱۶۸ص؛
 
امام محمد تقي(ع)، سيد کاظم ارفع، تهران، مؤسسه انتشاراتي فيض کاشاني، ۱۳۷۰، رقعي، ۴۹ ص؛
-
پيشواي نهم حضرت امام محمد تقي (ع)، گروه نويسندگان، قم، مؤسسه در راه حق، ۱۳۷۱، رقعي، ۵۶ ص؛
 
تحليلي از زندگاني و دوران امام محمد تقي (ع)، فضل الله صلواتي، اصفهان، انتشارات خرد، ۱۳۶۴، رقعي، ۶۱۰ص؛
 
تحليلي از زندگاني و زمان امام جواد(ع)، گروه نويسندگان، زيرنظر قوام الدين وشنوي قمي، قم، مؤسسه احياء و نشر ميراث اسلامي، ۱۳۵۹، جيبي، ۱۳۸ص؛
حضرت امام محمد تقي (ع)، فضل الله کمپاني(م۱۴۱۴ق)، تهران، انتشارات مفيد،۱۳۶۲؛
 
حضرت امام محمد تقي (ع)، مير ابوالفتح دعوتي، قم، انتشارات شفق، بي تا، وزيري، ۳۲ص؛
 
زندگاني امام جواد (ع)، احمد صادقي اردستاني، قم، انتشارات نقش، ۱۳۷۶ش، رقعي، ۲۵۰ص؛
زندگاني امام محمدتقي (ع)، حسين عمادزاده (۱۴۱۰ق)، تهران، شرکت سهامي طبع کتاب، ۱۳۴۱ش۱۳۸۲/ق، وزيري، ۳۳۴ص؛
زندگاني حضرت امام جواد (ع)، مرتضي مدرسي چهاردهي (۱۴۰۷ق)، چاپ پنجم، تهران، انتشارات موسوي، ۱۳۶۱، رقعي، ۲۵۲ص؛
زندگاني سياسي امام جواد (ع)، تأليف: سيد جعفر مرتضي عاملي، ترجمه: سيد محمد حسيني، چاپ دوم، قم، دفتر انتشارات اسلامي، ۱۳۶۷، رقعي، ۱۴۴ص؛
 
نگاهي بر زندگي امام جواد (ع)، محمد محمدي اشتهاردي، تهران، نشر مطهر، ۱۴۱۶/ق، رقعي، ۱۴۴ص؛ ۲۲ نگاهي گذرا بر زندگاني امام جواد (ع)، تأليف: سيد عبدالرزاق موسوي مقرّم (۱۳۹۱ق)، ترجمه: پرويز لولاور، مشهد، بنياد پژوهش هاي اسلامي، ۱۳۷۱ ش، وزيري، ۱۷۷ص

 

جستجو
عضویت
اوقات شرعی

اوقات شرعی به افق کرمان

اذان صبح 04:30:55
طلوع خورشید 05:50:51
اذان ظهر 11:22:38
غروب خورشید 16:54:04
اذان مغرب 17:10:26
نظر سنجی
نظر شما در مورد وب سایت مهدی الامم چیست ؟