وب سایت فرهنگی مذهبی مهدی الامم

آسیب شناسی فرهنگ مهدویت

آسیب شناسی فرهنگ مهدویت
زمان انتشار :
شنبه 31 فروردین 1398 | 19:02
برای هر فرهنگ و مجموعه معرفتی ممكن است آفت هایی روی دهد كه مانع رشد و بالندگی آن فرهنگ باشد فرهنگ مهدوی نیز گاهی به آفتهایی گرفتار می‌شود كه حركت رو به كمال آن را كُند می‌كند و لازم است آنها را بشناسیم و در جهت مقابله با آنها رفتار کنیم...

بسم الله الرحمن الرحیم

آسیب شناسی فرهنگ مهدویت

برای هر فرهنگ و مجموعه معرفتی ممكن است آفت هایی روی دهد كه مانع رشد و بالندگی آن فرهنگ باشد فرهنگ مهدوی نیز گاهی به آفتهایی گرفتار می‌شود كه حركت رو به كمال آن را كُند می‌كند و لازم است آنها را بشناسیم و در جهت مقابله با آنها رفتار کنیم.

 از آنجا که آشنایی با این آسیب ها، منتظرانِ آن امام بزرگ را از كجروی در اعتقاد و عمل حفظ خواهد كرد، در این مقاله به صورت مختصر به برخی از این آسیبها می پردازیم.

بی اثر دانستن آن حضرت در دوران غیبت

توجه ظاهری به غیبت امام عصر ممکن است باعث این توهم شود که آن حضرت در حال حاضر بی اثر هستند و با گذران عمر، منتظر حضور خود نشسته اند.

این در حالی است که هم اکنون هم امام زمان، فعالانه مشغول کار هستند.

در اجتماعات شرکت دارند در ذهنها و رفتارهای مردم تأثیر می گذارند.

واسطه همه فیض های الهی هستند و مانند همه پدران معصوم خود، ولی خاص خدا و سرپرست الهی برای مردم، حجت خدا و خلیفه او در زمین، وارث انبیاء، دارای همه علوم، سبیل الله است.

ایشان 

همانند پدران پاک خود ناظر بر اعمال بندگان خداست و بسیاری از مشکلات به دست ایشان از سر شیعیان دور می شود.

در قسمتی از نامه ای خواندنی که امام زمان به شیخ مفید نوشته اند آمده است: اتفاقاتی که برای شما می افتد را می دانیم و هیچ چیز از آن از ما پوشیده نمی ماند ...

ما در رعایت حال شما کوتاهى نمى کنیم و یاد شما را از خاطر نبرده ایم که اگر جز ایـن بود گرفتاریها به شما روى مى آورد و دشمنان، شما را ریشه کـن مى کردند. از خدا بترسید و ما را پشتیبانى کنید...

بحارالانوار، ج53، ص174

یكی دیگر از آسیب‌های معارف مهدویت، ظهور مدّعیان دروغین در این جریان مقدّس است.

در طول سالیان غیبت امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف افرادی به دروغ ادعا كرده‌اند كه با آن حضرت، ارتباط خاص دارند و یا از سوی آن بزرگوار، به مقام نیابت خاص رسیده‌اند.

برداشت‌ غلط از انتظار

بعضی گمان می كنند كه چون اصلاح جهان از فسادها به دست امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف خواهد بود ما در برابر تباهی‌ها و ناهنجاری‌ها هیچ وظیفه‌ای نداریم.

 در جهت عکس، از دیدگاه قرآن و اهل‌بیت علیهم السلام مومنان نباید بیکار باشند و در درجه اول باید نقایص دینی و اخلاقی خود را برطرف کنند و خودسازی کنند و در محدوده توانایی خود به دیگران هم توجه داشته باشند و امر به معروف و نهی از منكر کنند.

استعجال ظهور

یكی دیگر از آسیب‌های فرهنگ مهدویت عجله كردن قبل از تحقّق زمینه‌های لازم برای آنست. در فرهنگ مهدویت و در برخورد با مسئله انتظار امام غایب، انسانِ منتظر، پیوسته در طلب ظهور است و با تمام وجود و اشتیاق خواستار ظهور است و برای تعجیل امر فرج دعا می‌كند ولی هرگز عجله نمی‌كند و هر چه غیبت به درازا كشد و انتظار، طولانی شود، باز هم صبر و شكیبایی را از كف نمی‌دهد بلكه برای تحقّق همه زمینه‌های لازم برای ظهور می‌كوشد و تا لحظه ظهور بردباری می‌كند و خود را شاداب نگه می دارد.

عبدالرحمن بن كثیر می گوید:خدمت امام صادق نشسته بودم كه مِهزم داخل شد و عرض كرد: قربانت گردم! به من خبر دهید این امری كه در انتظارش هستیم كی واقع می‌شود؟ امام فرمود: ‌ای مهزم! دروغ گفتند وقت گذاران و هلاك شدند شتاب كنندگان و نجات یافتند تسلیم شدگان.

كافى، ج 1، ص 368

تعیین زمان ظهور

در این باره از خود امام عصر اینچنین روایت شده است (توقیع صادر شده است): و اما آشکار شدن فرج به اراده خداوند است و آنان که وقت تعیین می کنند دروغ می کنند.

کمال الدین، ج2، ص483

بنابراین منتظرانِ واقعی باید خود را از دام شیادان و نیز نادانان حفظ كنند و درباره زمان ظهور، تنها منتظر اراده پروردگار باشند.

تطبیق علائم ظهور بر مصادیق خاص

در روایات فراوان نشانه هایی برای ظهور امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف بیان شده است امّا كیفیت دقیق آن‌ها روشن نیست و در این میان عده ای از مردم هر از چند گاهی علائم ظهور را بر پدیده‌های موجود و اشخاص تطبیق می کنند که این جریان نیز از آسیب‌های فرهنگ مهدویت است كه به یأس و ناامیدی از ظهور می‌انجامد.

برای مثال وقتی شخصیت سفیانی و سید یمانی و سید خراسانی و ...

 تنها از روی حدس و خیال  به افراد خاصّ و معروف حال حاضر تفسیر شود و درباره دجّال، تحلیل‌های بی دلیل مطرح گردد بشارت ظهور در زمانی بسیار نزدیك، به همگان داده شود، با مرگ آن افراد یا طولانی شدن زمان، عدّه‌ای به انحراف و اشتباه گرفتار می‌شوند و در اعتقادات صحیح خود دچار تزلزل و تردید می‌گردند.

طرح مباحث غیرضروری

گاهی افراد به بحث هایی روی می‌آورند كه هیچ ضرورتی برای طرح آنها احساس نمی‌شود و بلكه سبب ایجاد شبهه‌ها و سۆالات انحرافی در ذهن و اندیشه منتظران می‌گردد مثلا تشویق فراوان افراطی به ملاقات با امام زمان؛ در حالی كه آنچه در روایات بر آن تأكید شده است، ملاقات ظاهری با امام نیست بلکه حرکت در جهت رضایت امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف و پیروی از آن حضرت در گفتار و كردار مهم است.

چه فایده دارد که امام زمان خود را ببینیم اما آن حضرت از ما خشمگین باشند؟

در روایات فراوان نشانه هایی برای ظهور امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف بیان شده است امّا كیفیت دقیق آن‌ها روشن نیست و در این میان عده ای از مردم هر از چند گاهی علائم ظهور را بر پدیده‌های موجود و اشخاص تطبیق می کنند که این جریان نیز از آسیب‌های فرهنگ مهدویت است كه به یأس و ناامیدی از ظهور می‌انجامد.

سوال و تفکر درباره ازدواج حضرت و یا فرزندان و محل سکونت فعلی نیز از نمونه‌های بحث‌های غیر ضروری است.

 به طور کلی هرگونه بحث ناشیانه و ساده اندیشانه درباره آن حضرت می‌تواند آسیب‌های جبران ناپذیری به فرهنگ مهدویت وارد كند و گفتگو درباره موضوع مهدویت صلاحیت علمی كافی می‌خواهد و آنها كه چنین صلاحیتی ندارند نباید به این میدان وارد شوند.

مدّعیان دروغین

یكی دیگر از آسیب‌های معارف مهدویت، ظهور مدّعیان دروغین در این جریان مقدّس است. در طول سالیان غیبت امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف افرادی به دروغ ادعا كرده‌اند كه با آن حضرت، ارتباط خاص دارند و یا از سوی آن بزرگوار، به مقام نیابت خاص رسیده‌اند.

امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف در آخرین نامه خود به نایب چهارم، تصریح فرموده‌اند:

تو تا شش روز دیگر از دنیا خواهی رفت، كارهایت را سامان ده و درباره جانشینی از خود، به هیچ كس وصیت نكن كه غیبت كامل فرا رسیده است...

و در آینده بعضی از شیعیان من ادعای مشاهده و ارتباط با من می‌كنند.

آگاه باشید كه هر كس قبل از خروج سفیانی و صیحه آسمانی ادّعای مشاهده كند دروغگو و افترا کننده است.

كمال الدین، ج2، ص 516

توضیح اینكه مقصود از مشاهده همان نیابت است نه صِرف دیدار، چنانكه علامه مجلسی فرموده است:

با این بیان روشن، هر شیعه آگاهی وظیفه دارد، مدّعیان ارتباط و نیابت خاص را تكذیب كند و راه نفوذ و سودجوئی این فرصت طلبان و دنیا خواهان را ببندد تا عده ای نتوانند از شور و احساسات قوی مردم درباره امام زمان سوء استفاده کنند و خود را نایب خاص حضرت معرفی کنند که سرانجام فرقه‌ انحرافی بابیت و سپس بهاییت را بنیان نهند.

 بحارالانوار، ج53، ص319

نکته مهم آن است که عالمترین و با تقواترین مردم، تنها اجازه دارد به عنوان ولی فقیه و نایب عمومی آن حضرت خود را معرفی کند و نایبهای خاص، تنها در دوره ظهور آن حضرت خواهند بود.

مسئله مهم مهدویت و عصر ظهور بخاطر اثرات حیات‌بخش خود، همیشه در معرض خطرات و برداشت های غلطی  بوده است.

که بر ما لازم است آسیب‌هایی و برداشت های غلط عصرظهور که مسئله مهدویت را تهدید می‌کنند را شناخته و برای از بین بردن این تحریفات در جامعه کوشا باشیم.

این تحریفات عبارتند:

برداشت‌های انحرافی از مسئله انتظار فرج

از انتظار فرج برداشت‌های متفاوتی شده که همه آنها را این طور می‌توان خلاصه کرد؛ که وظیفه ما فقط دعا برای فرج می‌باشد و باید از امربه معروف و نهی از منکر خودداری بکنیم، تا جامعه پر از ظلم و ستم و فساد گردد؛ آن‌گاه آقا امام زمان ظهور بکند.

امام خمی نیرحمت اللّه علیه می فرمایند:

 برداشت هایی كه از انتظار فرج شده است این است که بعضی ها انتظار فرج را به این می دانند كه در مسجد، در حسینیه، در منزل بنشینند و دعا كنند و فرج امام زمان عجل الله تعالی فرجه شریف را از خدا بخواهند.

 این ها مردم صالحی هستند كه یك همچو اعتقادی دارند.

 اینها به تكالیف شرعی خودشان هم عمل می كردند و نهی از منكر هم می كردند و امر به معروف هم می كردند، لكن همین، دیگر غیر از این كاری ازشان نمی آمد و فكر این مهم كه یك كاری بكنند، نبودند.

یك دسته ی دیگری بودند كه انتظار فرج را می گفتند این است كه ما كار نداشته باشیم به اینكه در جهان چه می گذرد؛ بر ملت ها چه می گذرد، بر ملت ما چه می گذرد، به این چیزها ما كار نداشته باشیم، ما تكلیف های خودمان راعمل می كنیم، برای جلوگیری از این امور هم خود حضرت بیایند إن شاءالله، درست می كنند دیگر ما تكلیفی نداریم.

تكلیف ما همین است كه دعا كنیم ایشان بیایند و كاری به كار آنچه در دنیا می گذرد یا در مملكت خودمان می گذرد، نداشته باشیم.

اینها هم یك دسته ای، مردمی بودند كه صالح بودند.

یك دسته ای می گفتند كه خوب، باید عالم پراز معصیت بشود تا حضرت بیاید؛ ما باید نهی از منكر نكنیم، امر به معروف هم نكینم تا مردم هر كاری می خواهند بكنند؛ گناه ها زیاد بشود كه فرج نزدیك بشود.

یك دسته ای از این بالاتر بودند، می گفتند:

باید دامن زد به گناهها، دعوت كرد مردم را به گناه تا دنیا پر از جور و ظلم بشود و حضرت تشریف بیاورند.

این هم یك دسته ای بودند كه البته در بین این دسته، منحرف هایی هم بودند، اشخاص ساده لوح هم بودند، منحرف هایی هم بودند كه برای مقاصدی به این دامن می زدند.

یکی دیگر از آسیب‌های مقوله مهدویت، عجله داشتن در تحقق امر ظهور است که، روایات این امر را بسیار نکوهش کرده‌اند، ناسپاسی، رویکرد به مدعیان دروغین، یأس و ناامیدی، شک و تردید و...

 از پیامدهای این امر بوده و منشاء و خواستگاه این افکار هم بی‌طاقتی، بی‌ظرفیتی، عدم صبر در سختی و مصائب‌ها و عدم تسلیم نسبت به اراده خداوند می‌باشد.

این برداشت‌های غلط پیامدهای فردی و اجتماعی مانند قانع بودن به وضعیت موجود، عقب‌ماندگی، تسلط بیگانگان، ناامیدی، فراگیر شدن ظلم و ستم و... به دنبال خواهد داشت.

منشاء خواستگاه این نوع برداشت‌ها را هم می‌توان در کوته فکری، عدم بصیرت کافی دینی، انحرافات اخلاقی و سیاسی، اینکه غیر از امام هیچ کس نمی‌تواند اصلاح جامعه را برعهده بگیرد و... خلاصه کرد.

افراط و تفریط در ارائه چهره مهر و قهر از امام عصر

یکی دیگر از انحرافات در مسئله مهدویت و عصر ظهور افراط و تفریط در بیان قتل و کشتار و مهربانی‌های حضرت مهدی در هنگام قیام است.

برخی هر گونه مبارزه، مجاهدت را نفی و مهربانی حضرت را، به معنی عدم اجرای هر گونه کیفری می‌دانند که، عدم آمادگی و کوشش برای زمینه‌سازی ظهور و امید کاذب که بسیاری از افراد را در انجام وظایف خود سست می‌کند، از پیامدهای انحرافی این‌گونه افکار است.

خواستگاه و منشاء این‌گونه انحرافات، هم معجزه‌آسا پنداشتن همه امور و عدم درک عمیق از مهربانی و محبت آن حضرت می‌باشد.

طرح مباحث غیرضروری

یکی دیگر از انحرافات در مقوله عصر ظهور، پرداختن به مباحثی است که، هیچ گونه ثمره‌ای ندارند. مثل پرداختن به مسائلی مانند ازدواج، فرزند، زندگی و...

که ما را از مباحث مهم و کاربردی بازداشته و بستر مناسبی برای ورود و بروز خرافات در موضوع مهدیت می‌شود و عدم تشخیص درست وظیفه دینی و اطاعت از هوای نفس در عوام‌فریبی از خواستگاه‌های این انحرافات است که معرفت و بصیرت در دین و اینکه وظیفه ما نسبت به امام تبیین و ترسیم استراتژی آینده و ارائه آن برای زمینه‌سازی و فراهم آوردن شرایط ظهور است نه مسائل فرعی و این موضوع با روشنگری و حساسیت علماء و تقوا در مقابل هوای نفس و عوام فریبی محقق می‌شود.

تعجیل

یکی دیگر از آسیب‌های مقوله مهدویت، عجله داشتن در تحقق امر ظهور است که، روایات این امر را بسیار نکوهش کرده‌اند، ناسپاسی، رویکرد به مدعیان دروغین، یأس و ناامیدی، شک و تردید و...

 از پیامدهای این امر بوده و منشاء و خواستگاه این افکار هم بی‌طاقتی، بی‌ظرفیتی، عدم صبر در سختی و مصائب‌ها و عدم تسلیم نسبت به اراده خداوند می‌باشد.

توقیت

تعین وقت یکی دیگر از آسیب‌های مسئله عصر ظهور است؛ چون حکمت الاهی بر این است که، وقت ظهور امام بر بندگان مخفی بماند، ایجاد یأس، بدبینی به اصل ظهور، قساوت قلب از پیامدهای اصلی این آسیب می‌باشد و خواستگاه آن هم عجله در امر فرج، عوام‌فریبی، خیال‌پردازی و... می‌باشد.

 راه مبارزه و درمان این نوع انحراف طبق روایات بی‌مهابا تکذیب کردن کسانی است که، برای ظهور وقت تعیین می‌کنند.

تطبیق

عده‌ای با خواندن و شنیدن چند روایت در علایم ظهور، بدون اینکه علم و تخصص در این کار داشته باشند، آنها را به افراد یا حوادثی تطبیق می‌دهند، که این کار یکی دیگر از آسیب‌های مهدویت می‌باشد و به خاطر عدم تحقق تطبیق‌های مطرح شده باعث بی‌اعتقادی افراد نسبت به اصل ظهور گشته و مردم در اصل ظهور و روایات به شک و تردید می‌افتند.

 توهم‌زدگی، دخالت افراد غیرمتخصص در مطالب کاملاً تخصصی، عدم تبیین علایم حتمی و غیرحتمی ظهور و نداشتن عکس‌العمل مناسب در مقابل مدعیان، از خواستگاه اصلی این انحراف می‌باشد.

. افراط و تفریط در تبیین مفهوم غیبت

برخی غیبت را به عدم حضور معنی کرده و آن را در دوردست‌ها (جزیره خضراء) پنداشته و هرگونه دیداری با آن حضرت را نفی می‌کنند و برخی دیگر هم هیچ تفاوتی بین غیبت و حضور قائل نشده و انتظار دارند که حضرت در هر امری دخالت نماید.

طبق روایات و احادیث هر دو دیدگاه، راه خطا را پیمودند، چه آنها که امام را یک شی، ذهنی و دور از دسترس می‌پندارند و چه آنها که غیبت و حضور را یکی می‌دانند.

ملاقات‌گرایی

یکی دیگر از باورهای غلط مسئله مهدویت، مدعیانی هستند که بی‌دلیل و یا به ساده‌ترین اتفاق، ادعای ملاقات می‌کنند یا کسانی که تمام وظایف خویش را رسیدن به دیدار حضرت می‌پندارند و از باقی وظایف غافل می‌شوند. یأس و ناامیدی در اثر عدم توفیق دیدار، رویکرد به شیادان و مدعیان دروغین و دور ماندن از وظایف اصلی از پیامدهای منفی این آسیب می‌باشد.

آرزوگرایان بی‌عمل

برخی گمان می‌کنند که تنها محبت به اهل بیت علیهم‌السلام کافی است و آنها در مقابل گناهانشان عذابی نخواهند دید، این تفکر باعث می‌شود، که این افراد به وظایف فردی و اجتماعی خود عامل نباشند؛ اما تدبر در قرآن و روایات و توجه به اینکه میزان ومعیار اعمال، نیت خالص همراه با انجام وظایف فردی و اجتماعی است، تفکر غلط این افراد را نفی می‌کند.

یکی دیگر از انحرافات در مسئله مهدویت و عصر ظهور افراط و تفریط در بیان قتل و کشتار و مهربانی‌های حضرت مهدی در هنگام قیام است.

برخی هر گونه مبارزه، مجاهدت را نفی و مهربانی حضرت را، به معنی عدم اجرای هر گونه کیفری می‌دانند که، عدم آمادگی و کوشش برای زمینه‌سازی ظهور و امید کاذب که بسیاری از افراد را در انجام وظایف خود سست می‌کند، از پیامدهای انحرافی این‌گونه افکار است.

خواستگاه و منشاء این‌گونه انحرافات، هم معجزه‌آسا پنداشتن همه امور و عدم درک عمیق از مهربانی و محبت آن حضرت می‌باشد

عاشق‌نمایان دنیاخواه

برخی، ائمه و امام زمان را، صرفا برای دنیا و منافع آن و رسیدن به جاه و منصب می‌خواهند و اگر بنا به دلایلی امام به آنها توجهی نکند با امام به دشمنی برمی‌خیرند و یا نسبت به آن بی‌اعتقاد می‌شوند. خلاصه دشمنی و ستیز با امام و کم اعتقادی یا بی‌اعتقادی به امام از پیامدهای این تفکر می‌باشد.

مدعیان دروغین مهدویت و نیابت

در هر عصری عده‌ای به دروغ، ادعای مهدویت نموده یا دیگران چنین نسبتی به آنان داده‌اند؛ که گمراهی مردم، دوری از مسیر اهل بیت، به بازی گرفته شدن دین و بروز اختلافات دینی و فرقه‌ای از پیامدهای منفی این آسیب می‌باشد.

خواستگاه این نوع تفکرات هم نفسیات و ضعف ایمان، توهم و خیال‌پردازی، خواسته‌های مادی و دنیوی، جهل و ناآگاهی، عدم برخورد به موقع علماء و اندیشمندان، مشکلات سیاسی و... می‌باشد.

عدم پیروی از ولایت فقیه و نواب عام

یکی دیگر از آسیب‌هایی که وحدت جامعه اسلامی را خدشه‌دار ساخته و زمینه را برای فعالیت مهدویت فراهم می‌آورد؛ عدم پیروی از نواب عام امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف می‌باشد؛ که گمراهی و ضلالت، عدم وحدت و شکست‌پذیر بودن در مقابل دشمنان از پیامدهای منفی این تفکر می‌باشد.

فعالیت‌های غرب و مستشرقان

یکی دیگر از آسیب‌ها و تخریب‌ها، تحریفاتی است که، توسط مستشرقان در مقوله مهدویت پدید آمده است.

 آنان از روی اغراض شیطانی مطالبی را به نام دین و مهدویت ارائه می‌دهند و در پی آن، افرادی نیز با مطالب آنان برخورد علمی کرده و از آنها استفاده می‌کنند که، ایجاد شک و تردید یا تنفر در میان افراد کم اطلاع و دوری‌گزیدن جوامع غیر اسلامی از مطالب اصیل مهدویت از پیامدهای منفی این آسیب می‌باشد.

  برگرفته ازفصلنامه انتظار موعود، ش 15، بهار 84

 

جستجو
عضویت
اوقات شرعی

اوقات شرعی به افق کرمان

اذان صبح 04:11:53
طلوع خورشید 05:43:09
اذان ظهر 12:36:01
غروب خورشید 19:29:10
اذان مغرب 19:46:45
نظر سنجی
نظر شما در مورد وب سایت مهدی الامم چیست ؟